Trang chủ / Liệu pháp miễn dịch

Mối liên quan giữa tế bào gốc và hệ miễn dịch

Tế bào gốc tái tạo các tế bào miễn dịch bị thiếu hụt

Trong cơ thể con người, tế bào gốc máu sản sinh khoảng 10 tỷ tế bào bạch cầu mới mỗi ngày. Các tế bào mới này đồng thời là một phần của hệ miễn dịch. Nghiên cứu năm 2018 cho thấy tế bào gốc với đặc tính linh hoạt có thể sản sinh thêm tế bào cho bất kỳ loại tế bào miễn dịch nào đang bị thiếu hụt. Phát hiện mới này cung cấp nền tảng về khả năng phục hồi cho tình trạng ngưng trệ của hệ tuần hoàn và miễn dịch, như là quá trình lão hóa, giai đoạn đầu của các bệnh ung thư, rối loạn máu và tối ưu điều trị cho hàng loạt các bệnh khác.

Tế bào gốc máu sản sinh khoảng 10 tỷ tế bào bạch cầu mới mỗi ngày
Tế bào bạch cầu tấn công tế bào ác tính

Tế bào gốc ghi nhớ mầm bệnh để phản ứng nhanh cho những lần kế tiếp

Năm 2020, các nhà khoa học còn khám phá ra một đặc tính mới của tế bào gốc: Giống như các tế bào miễn dịch làm nhiệm vụ ghi nhớ ở hệ miễn dịch, tế bào gốc nhớ những yếu tố xâm nhập trước đó để thúc đẩy nhanh hơn và hiệu quả hơn cơ chế phản ứng miễn dịch của cơ thể cho những lần kế tiếp.

Một khi đã tiếp xúc với mầm bệnh cụ thể, chúng sẽ phản ứng nhanh hơn nhiều khi gặp cùng một mầm bệnh trong tương lai. Đây là lý do mà khi mắc một số bệnh thông thường, người bệnh chỉ có thể mắc một lần. Nếu một người bị nhiễm trùng, chẳng hạn như mắc bệnh sởi, các tế bào sẽ “học” cách loại bỏ vi rút gây bệnh. Một khi vi rút sởi đã được chống lại thành công một lần, thì bất kỳ trường hợp nhiễm vi rút sởi nào trong tương lai thường sẽ được đẩy lùi theo cách tương tự, giúp người đó không bị bệnh.

Một ví dụ khác là trong trường hợp tiêm chủng. Vắc xin chính là mầm bệnh bị suy yếu hoặc đã chết nên thường không đủ mạnh để khiến người nhận vắc xin bị bệnh. Ở dạng suy yếu, nó vẫn kích thích hệ thống miễn dịch và tế bào gốc “học” cách chống lại mầm bệnh đó. Trong tương lai, nếu một người tiếp xúc với mầm bệnh thực sự, người đó có nhiều khả năng không bị bệnh hoặc chỉ chịu một vài triệu chứng nhẹ của bệnh, hay phục hồi nhanh chóng sau nhiễm bệnh.

Tế bào bạch cầu

Cơ chế Tế bào gốc củng cố hệ miễn dịch kháng vi sinh vật

Khi màng ngăn mô bị phá hủy vì có nguồn bệnh xâm nhập, tế bào gốc tiến hành hoạt động sửa chữa nhanh nhất có thể để hạn chế nguồn bệnh xâm nhập. Những tế bào gốc này truyền tín hiệu khẩn cấp yêu cầu kích hoạt phản ứng miễn dịch. Điều này giúp khu vực bị tổn thương có ngay “vũ khí tức thời” để phản ứng và khuếch đại quá trình tái sinh.

Tiếp theo, khi viêm nhiễm xảy ra, tế bào gốc gia tăng khả năng thực bào của các đại thực bào để dọn dẹp vi khuẩn một cách nhanh chóng, nhằm ngăn chặn các viêm nhiễm nghiêm trọng khác phát sinh. Do vậy, tế bào gốc là sự lựa chọn hoàn hảo cho các bệnh nhân mang khả năng viêm nhiễm cao, đặc biệt là các bệnh nhân mắc sẵn các bệnh tự miễn trong người.

Các đại thực bào

Đại thực bào là các tế bào bạch cầu có khả năng thực bào, tức là “nuốt” những thành phần cặn bã của tế bào và các tác nhân gây bệnh. Không những vậy, chúng còn đóng vai trò các tế bào trình diện kháng nguyên, thực hiện khởi động đáp ứng miễn dịch đặc hiệu của cơ thể.

Đại thực bào “ăn” (thực bào) tác nhân gây bệnh và trình diện kháng nguyên khởi động đáp ứng miễn dịch đặc hiệu của cơ thể

Bên cạnh sự tương tác với các tế bào miễn dịch, tế bào gốc còn có khả năng bảo vệ chúng chống lại các tác nhân xấu, bao gồm cả mầm bệnh. Những nghiên cứu đã chỉ ra rằng tế bào gốc được kiểm soát để truyền tải gene chống virus (antiviral interferon-stimulated genes – ISGs) giúp chúng chống lại nguồn lây nhiễm virus.

Y học tái tạo – chủ động phòng và chữa bệnh

Tế bào gốc là trung tâm của ngành khoa học Y học tái tạo, nơi các liệu pháp từ tế bào được áp dụng để điều trị ở cấp độ tế bào, trong đó bao gồm việc tái tạo các tế bào miễn dịch và cải thiện khả năng hoạt động của hệ miễn dịch một cách tự nhiên. Khi dùng thuốc tác động lên hệ miễn dịch, việc ức chế quá mức khiến hệ miễn dịch suy yếu, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Hệ miễn dịch con người linh hoạt và nhạy cảm nên cần được nuôi dưỡng, điều hòa từ gốc với tế bào gốc.

Y học tái tạo mang lại tiềm năng to lớn trong điều trị bệnh bởi một chân lý giản đơn – cơ thể con người không được tạo ra từ thuốc mà được tạo ra từ tế bào. Thông tin về Y học tái tạo, tế bào gốc tự thân, và tăng cường miễn dịch có thể được tìm thấy trên các kênh chính thống của các viện nghiên cứu tế bào gốc trên thế giới, hay tại Việt Nam tại Bệnh viện Quốc tế DNA.

Nguồn tham khảo:

Nguyen, L., Wang, Z., Chowdhury, A. Y., Chu, E., Eerdeng, J., Jiang, D., & Lu, R. (2018). Functional compensation between hematopoietic stem cell clones in vivo. EMBO reports, 19(8), e45702.

de Laval, B., Maurizio, J., Kandalla, P. K., Brisou, G., Simonnet, L., Huber, C., … & Mildner, A. (2020). C/EBPβ-dependent epigenetic memory induces trained immunity in hematopoietic stem cells. Cell stem cell.

Li, W., Chen, W., Huang, S., Tang, X., Yao, G., & Sun, L. (2020). Mesenchymal Stem Cells Enhance Pulmonary Antimicrobial Immunity and Prevent Following Bacterial Infection. Stem Cells International, 2020.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Tắt Quảng Cáo [X]