Khái nệm khoa học trong dịch bệnh covid-19

Trong thời điểm khủng hoảng vì dịch bệnh Covid-19 đang hoành hành, có rất nhiều khái niệm và từ ngữ khoa học được nhắc đến chẳng hạn như: T-Cell, bão Cytokine, bạch cầu, hệ thống miễn dịch, tiêu diệt tự nhiên,…. Chính vì thế, bài viết này sẽ tổng hợp một số khái niệm khoa học trong dịch bệnh Covid-19 mà bất kỳ ai trước đây cảm thấy những từ ngữ này xa vời. Không cần quan tâm và nghĩ rằng thuộc về chuyên môn của bác sĩ thì có thể tìm hiểu. Để bạn đọc có được cái nhìn tổng quát hơn khi đọc thông tin điều trị, tìm kiếm nơi chữa bệnh cũng như có thể hiểu nguồn gốc, nguyên nhân, nguyên lý phục hồi của phương pháp đó để đưa ra lựa chọn đúng đắn, đầu tư chi phí hợp lý .

Block "8_banner-quang-cao-nk" not found

1. Hội chứng cơn bão Cytokine

Bạn đã từng nghe đến khái niệm “Cơn bão Cytokine”? Đây chính là triệu chứng mà rất nhiều bệnh nhân (đặc biệt bệnh nhân trẻ tuổi) phải đối mặt khi điều trị bệnh Covid-19. Vậy bão Cytokine là gì?

bao-cytokine-la-gi
Bão Cytokine là từ ngữ được nhắc đến nhiều trong thời điểm dịch Covid-19 hoành hành

Hội chứng cơn bão cytokine (hay còn gọi là hội chứng giải phóng cytokine) có tên tiếng Anh là Cytokine Release Syndrome – CRS. Đây là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với các tác nhân xâm nhập như virus gây bệnh, giải phóng ồ ạt cytokine dẫn đến phản ứng viêm toàn hệ thống.

Bình thường ở người khỏe mạnh, khi bị virus tấn công thì hệ miễn dịch sẽ phản ứng và cơ thể tiết ra chất cytokine để ức chế virus. Tuy nhiên, ở một số người chất cytokine được tiết ra quá nhiều gây viêm và ảnh hưởng các phủ tạng. Còn vì sao hệ miễn dịch phản ứng thái quá, hiện y học chưa lý giải được.

Bão cytokine xảy ra khi có tác nhân xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch được kích hoạt để giúp chống lại tác nhân này. Hệ miễn dịch sử dụng nhiều loại khác nhau với một số lượng lớn (phản ứng quá mức) bao gồm bạch cầu, lympho T và B, sát thủ tự nhiên, đại thực bào, tua, bạch cầu đơn nhân, làm giải phóng các cytokine gây viêm. Các cytokine sẽ gửi tín hiệu đến các miễn dịch kích hoạt sản xuất thêm nhiều bạch cầu khác cũng như kích hoạt các tiếp tục tạo ra nhiều cytokine hơn.

2. miễn dịch – Khái niệm khoa học trong dịch bệnh Covid-19 được nhắc đến nhiều

miễn dịch là các thuộc hệ thống miễn dịch của cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể chống lại sự nhiễm trùng và các bệnh khác. Các miễn dịch phát triển từ các giải pháp máu trong tủy xương và trở thành các loại bạch cầu khác nhau.

miễn dịch bao gồm bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa axit, bạch cầu ưa kiềm, mast, bạch cầu đơn nhân mono, đại thực bào, đuôi gai, diệt tự nhiên ( NK) và lympho ( B và T).

3. Miễn dịch tự nhiên

Miễn dịch tự nhiên (hay còn gọi là miễn dịch bẩm sinh, miễn dịch không đặc hiệu) là những hàng rào bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của các vi sinh vật. Chúng bao gồm liệu pháp – tiêu diệt tự nhiên, Macrophage – Đại thực bào, Eosinophil – Bạch cầu ưa axit, Basophil – Bạch cầu ưa kiềm, Neutrophil – Bạch cầu trung tính, và Dendritic – tua. Trong đó tiêu diệt tự nhiên NK được cho là quan trọng trong hệ miễn dịch tự nhiên. Đây là khái niệm khoa học trong dịch bệnh Covid-19 rất được nhiều người quan tâm.

khai-niem-khoa-hoc-trong-thoi-diem-covid-19
Các thành phần trong hệ miễn dịch tự nhiên

4. liệu pháp

miễn dịch NK là một từ ngữ nữa được thường xuyên nhắc đến trên các phương tiện truyền thông với khả năng tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ điều trị bệnh tật hiệu quả. Tuy nhiên, đối với nhiều người: liệu pháp là gì? Tại sao chúng đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch?

liệu pháp (viết tắt của Natural Killer Cells) hay còn gọi là diệt tự nhiên thuộc hệ miễn dịch bẩm sinh (là những hàng rào bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của các vi sinh vật).

này được đánh giá là quan trọng trong hệ miễn dịch tự nhiên giúp hạn chế các giai đoạn đầu của nhiễm virus. tiêu diệt tự nhiên NK có nhiệm vụ phát hiện và tiêu diệt các tác nhân lạ ( lạ, vi khuẩn, virus ) xâm nhập vào cơ thể ngay từ lần chạm mặt.

te-bao-diet-tu-nhien
diệt tự nhiên (Natural killer cell – NK)

Trong cơ thể người, miễn dịch NK xuất hiện ở máu ngoại vi với tỷ lệ 5-15% tổng số Lympho, ngoài ra, chúng còn được tìm thấy trong lá lách, gan, phổi, tủy xương, các hạch bạch huyết và cổ tử cung.

Có khoảng 2 – 5 tỷ NK trong vòng tuần hoàn. Các chức năng kể trên của NK sẽ bị suy giảm ở một số đối tượng như: Người cao tuổi, người có chế độ ăn uống thiếu dinh dưỡng, mất ngủ, stress kéo dài,… khiến nhóm đối tượng này có nguy cơ cao bị nhiễm virus, nhiễm khuẩn và là cơ hội cho sự hình thành các khối u.

5. lympho

te-bao-lympho
Lympho trong cơ thể

lympho là các bạch cầu, gồm có 2 loại chính đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch của cơ thể là lympho B và lympho T. Các này được tạo ra trong tủy xương và lưu hành trong máu, mô bạch huyết. Chúng phối hợp với nhau để bảo vệ cơ thể chống lại các sinh vật lạ, như vi khuẩn, virus và ung thư.

lympho được sản xuất ra ở 4 nơi trong cơ thể là: Các hạch bạch huyết, lá lách, tuyến ức nằm dưới xương ức, tủy xương nằm bên trong các xương lớn và phẳng.

6. T-Cell là gì?

nhung-khai-niem-khoa-hoc-trong-thoi-diem-covid-19--duoc-nhac-den-nhieu
nhung-khai-niem-khoa-hoc-duoc-nhac-den-nhieu-trong-thoi-diem-covid-19

T-Cell hay còn gọi là tế bào T, lympho T, là một dạng miễn dịch, có nhiệm vụ chủ yếu là phát hiện và tiêu diệt các mầm bệnh hoặc nhiễm bệnh.

Nó thực hiện chức năng này bằng cách dùng protein bề mặt để bám vào các protein trên bề mặt của những kẻ mạo danh. Mỗi T cực kỳ đặc thù – có hàng triệu tỷ phiên bản khác nhau của protein bề mặt, và mỗi có thể nhận ra một mục tiêu khác nhau.

T-Cell là một bạch cầu bí ẩn giờ đây đang thu hút sự chú ý, cực kỳ quan trọng trong cuộc chiến chống Covid-19, được ví như một “điệp viên thầm lặng” của cơ thể. Vì T có thể tồn tại trong máu nhiều năm sau thời gian mắc bệnh, chúng cũng đóng góp vào “bộ nhớ lâu dài” của hệ miễn dịch và cho phép nó tăng cường nhanh hơn, phản ứng hiệu quả hơn khi phát hiện ra kẻ thù cũ.

T phát triển từ giải pháp gan hoặc tủy xương trưởng thành trong tuyến ức và được biệt hóa thành một số loại khác nhau, bao gồm:

– Các T (Cytotoxic T cells) tìm và tấn công trực tiếp vào vi sinh vật gây hại cho cơ thể như vi khuẩn, virus và ung thư.

– Các T hỗ trợ (Helper T cells) phối hợp với miễn dịch khác và tổ chức phản ứng miễn dịch.

– Các T điều hoà (regulatory T cells) giúp ức chế hệ thống miễn dịch để không phản ứng thái quá (như trong các bệnh tự miễn), tuy nhiên các khía cạnh của sinh học của các này vẫn đang là bí ẩn và vẫn đang được các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu và tranh luận.

– Các tiêu diệt tự nhiên T (natural killer T cells – NKT) không giống với các diệt tự nhiên (natural killer cells- NK), nhưng chúng có một vài điểm tương đồng.

– Các NKT là các T (Cytotoxic T cells) cần phải được kích hoạt và biệt hóa trước để thực hiện nhiệm vụ miễn dịch. Cả NK và NKT đều là gây , có thể đáp ứng nhanh chóng bằng cách tiêu diệt các khối u và tham gia vào các phản ứng miễn dịch chống khối

– Các nhớ (memory T cells) ghi lại dấu hiệu trên bề mặt vi khuẩn, virus hoặc ung thư đã tiêu diệt trước đó.

Số lượng T cũng có thể được gọi là số lượng lympho có nguồn gốc từ tuyến ức hoặc số lượng lympho T.

7. Bạch cầu là gì?

Bạch cầu là những có chức năng chống lại các tác nhân lạ đi vào cơ thể. Các bạch cầu sẽ thực bào vi khuẩn hay các chất lạ, khử , sản xuất kháng thể, giải phóng các chất truyền tin hóa học, các enzyme,… Bạch cầu có nguồn gốc từ các giải pháp sinh máu vạn năng trong tủy xương. Có nhiều loại bạch cầu khác nhau (bạch cầu đơn nhân, lympho, bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa kiềm, bạch cầu ưa axit, và đại thực bào), mỗi loại thực hiện một chức năng khác nhau nhưng đều thống trong nhiệm vụ chung là bảo vệ cơ thể.

te-bao-bach-cau
bạch cầu đang tấn công ác tính

8. Đại thực bào

Đại thực bào ( có tên tiếng anh là macrophage) là các bạch cầu có khả năng thực bào, tức là nuốt những thành phần cặn bã của và các tác nhân gây bệnh. Quan trọng là chúng còn đóng vai trò các trình diện kháng nguyên khởi động đáp ứng miễn dịch đặc hiệu của cơ thể.

Đại thực bào đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch

– Vai trò trong miễn dịch tự nhiên: Một khi đại thực bào được hoạt hóa bởi sự hiện diện của các tác nhân gây bệnh, nó sẽ phóng thích một loạt các cytokine để tiêu diệt tác nhân đó.

– Vai trò trong miễn dịch đặc hiệu: Sau khi bắt giữ và tiêu hóa tác nhân gây bệnh, đại thực bào sẽ trình diện kháng nguyên của các tác nhân này cho các T hỗ trợ tương ứng. Quá trình trình diện kháng nguyên này rất phức tạp và tinh tế, được thực hiện thông qua phức hợp tương thích mô chính lớp II. Nhờ phức hợp này mà các T hỗ trợ có thể tiếp cận với đại thực bào, nhận diện được các kháng nguyên trên bề mặt đại thực bào.

nhung-khai-niem-khoa-hoc-nhieu-trong-thoi-diem-covid-19
Đại thực bào “ăn” (thực bào) tác nhân gây bệnh và trình diện kháng nguyên khởi động đáp ứng miễn dịch đặc hiệu của cơ thể.

9. Dưỡng bào

Dưỡng bào (còn gọi là mast) cũng rất quan trọng để bảo vệ cơ thể chống lại ký sinh trùng. Dưỡng bào được tìm thấy trong các mô và có thể làm trung gian cho các phản ứng dị ứng bằng cách giải phóng các hóa chất gây viêm như histamine ( là chất trung gian hóa học quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của Mastocytosis, nó có thể gây các biểu hiện khác nhau của sự quá mẫn và rối loạn chức năng cơ quan)

te-bao-duong-bao
Các mast có nhiệm vụ giúp bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật và hỗ trợ chữa lành vết thương bằng cách giải phóng các chất như histamine

10. Bạch cầu trung tính

Bạch cầu trung tính (có tên tiếng anh là Neutrophil) là một loại bạch cầu phổ biến được tạo ra bởi tủy xương, có vai trò tuần tra phát hiện các bất thường khi lưu thông trong máu. Chúng có thể bắt giữ, ăn vi khuẩn và phân hủy các vi khuẩn bên trong các cấu trúc đặc biệt gọi là các túi nội bào.

Ở trong máu bình thường bạch cầu đa nhân trung tính có giá trị khoảng 2-8 g/l, tương đương với 43-76% tổng số bạch cầu.

 

Thông tin liên hệ

Bệnh Viện Quốc Tế DNA
Hotline: 1900 2840
Facebook: facebook.com/benhvienquoctedna
Email: info@benhvienquoctedna.vn
Địa chỉ: 1015 Trần Hưng Đạo, Phường 5, Quận 5, TP.HCM

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Tắt Quảng Cáo [X]