Ghép tế bào gốc có giúp điều trị hiệu quả HIV/AIDS không?

1900 2840

  • Tiếng Việt
    • English
    • Chinese
  • Tiếng Việt
    • English
    • Chinese

Ghép tế bào gốc giúp điều trị hiệu quả HIV/AIDS?

HIV là căn bệnh không thể chữa khỏi và người nhiễm HIV có thể dùng thuốc kháng virus ARV để khống chế và làm chậm tiến trình của bệnh, giúp kéo dài tuổi thọ cho bệnh nhân. Tuy nhiên, sau khi thế giới công bố ca thứ 2 chữa khỏi HIV bằng cách ghép tế bào gốc mang gen đột biến, đã mang lại nhiều hy vọng mới trong việc điều trị căn bệnh này.

Điều trị HIV bằng cách ghép tế bào gốc có mang đột biến gen CCR5

Năm 1955, một người Đức tên Timothy Ray Brown đã được chẩn đoán dương tính với HIV. Ông đã dùng AZT để điều trị căn bệnh. Tuy nhiên, 10 năm sau, ông lại được chẩn đoán bị bệnh bạch cầu tủy cấp tính và cần được điều trị. Bác sĩ của ông đã có ý định ghép tủy xương mới cho Brown và trong tủy xương của người hiến tằng có gen đột biến CCR5 hay còn có tên là CCR5 Delta 32.

Năm 2007, Brown được cấy ghép tế bào tủy xương và cũng từ ngày đó, ông bắt đầy ngừng uống thuốc điều trị HIV để tập trung điều trị bệnh bach cầu. Nhưng ngạc nhiên thay, sau 3 tháng kể từ ngày ghép tủy, HIV đã biến mất trong cơ thể ông. Hiện nay, virus HIV vẫn chưa có dấu hiệu xuất hiện trong máu của Brown.

ghép tủy xương có chứa CCR5 Delta 32 giúp Timothy Ray Brown miễn nhiễm HIV

Timothy Ray Brown là người đầu tiên chữa khỏi HIV bằng cách ghép tế bào gốc tủy xương

Năm 2019, bệnh nhân là một người Anh cũng được công bố chữa khỏi căn bệnh HIV nhờ ghép tế bào gốc có chứa CCR5. Tương tự như Brown, virus HIV cũng hoàn toàn biến mất khỏi máu của người này sau khi cấy ghép. Bệnh nhân này đã dừng thuốc kháng virus sau 18 tháng và cũng không có dấu hiệu virus HIV xuất hiện.

Tuy nhiên, Giáo sư Ravindra Gupta (ĐH Cambridge) nói rằng vẫn chưa thể xác định liệu những bệnh nhân đã được chữa khỏi hoàn toàn hay chưa. Vì vậy, hiện các nhà nghiên cứu đang tiếp tục nghiên cứu và theo dõi những bệnh nhân HIV này. Đồng thời, họ cũng đang quan sát những ca bệnh khác và sẽ tiến hành việc ghép tủy xương của người có đột biến gen CCR5.

Đột biến gen CCR5 là gì?

CCR5 là một thụ thể của chemokine. Nó là một protein trên bề mặt các tế bào liên quan đến hệ thống miễn dịch như bạch huyết cầu, lympho T,… CCR5 nằm trên nhiễm sắc thể số 3 và HIV sử dụng CCR5 như một đồng thụ thể xâm nhập vào tế bào miễn dịch.

Nhờ CCR5 delta 32 nên virus HIV không xâm nhập được vào tế bào

CCR5 Delta 32 giúp ngăn chặn sự xâm nhập của HIV vào tế bào

CCR5 Delta 32 là khiếm khuyết di truyền của CCR5. Đột biến gen này xóa một phần gen CCR5 và tạo ra các thụ thể không chức năng. Vì là gen đột biến nên nó sẽ ngăn chặn được sự xâm nhập của HIV vào tế bào.

Hân hoan đi kèm với khó khăn khi điều trị ghép tế bào gốc

Điểm chung của những bệnh nhân đã miễn nhiễm HIV này là điều được ghép tế bào gốc tủy xương để điều trị một căn bệnh ác tính kèm theo. Những bệnh nhân này đã được hóa trị hoặc xạ trị để tiêu diệt hết tế bào máu và tế bào tủy xương rồi sau đó mới được ghép tủy. Những tế bào mới của người hiến sẽ thay thế và tái sinh tế bào của người nhận.

ghép tế bào gốc để trị HIV cần đối tượng đặc thù mới thực hiện được

Việc ghép tế bào gốc giúp điều trị HIV nhưng không phải ai cũng có thể dùng phương pháp này

Tuy nhiên, Giáo sư Gupta cũng cho biết điều trị HIV bằng đột biến gen CCR5 sẽ rất khó áp dụng rộng rãi vì nhiều lý do:

  • Thứ nhất, đây là phương pháp có chi phí rất tốn kém, rất khó để người bình thường có thể có đủ điều kiện thực hiện.
  • Thứ hai, khó có người hiến tủy phù hợp có gen CCR5 Delta 32.
  • Thứ ba, đây là phương pháp gây hại cho cơ thể vì trước khi ghép tủy, bệnh nhân phải xạ trị hoặc hóa trị để tiêu diệt các tế bào tạo máu trong cơ thể.
  • Cuối cùng, bệnh nhân có thể gặp tác dụng phụ là bệnh GvHD (Bệnh ghép chống chủ).

Những lý do trên đây cũng chính là những lý do khiến cho việc dùng tế bào gốc để điều trị HIV ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn. Do vậy, với các bệnh nhân HIV, vẫn có thể dùng thuốc ARV và duy trì cuộc sống bình thường trong nhiều năm, thì giải pháp này cần cân nhắc kỹ càng giữa rủi ro và lợi ích mang lại.

Dù vậy, việc điều trị HIV bằng cách ghép tế bào gốc cũng mang lại tia hy vọng cho nền y học trong việc điều trị căn bệnh HIV khó trị. Nó sẽ tạo động lực cho các nhà khoa học nghiên cứu để tìm những cách điều trị HIV khả thi hơn.

Phương Nhã – Tổng hợp

Buy now
Tiếng Việt