Trò chuyện cùng bác sĩ: Tế bào gốc – Người bạn của sức khỏe

Tế bào gốc là gì và tại sao lại được đánh giá là “người bạn thân thiết” của sức khỏe con người? Hãy cùng giải đáp qua phần tư vấn của Tiến sĩ Trương Hải Nhung – Cố vấn chuyên môn Bệnh viện Quốc tế DNA – trong chương trình Khỏe Đẹp Hoàn Hảo.

Chương trình Khỏe Đẹp Hoàn Hảo do Bệnh viện Quốc tế DNA và Đài truyền hình HTV phối hợp tổ chức.

Cơ thể của chúng ta được cấu tạo từ tế bào. Khi tế bào bị tổn thương thì đó có phải là nguyên nhân khiến cho cơ thể chúng ta mệt mỏi, suy nhược, dễ bị nhiễm bệnh hơn hay không? Đâu là nguyên nhân sâu xa khiến cho tế bào bị tổn thương?

Khi bên trong có quá nhiều tế bào bị tổn thương thì cơ thể không thể khỏe mạnh được. Ví dụ chúng ta tổn thương tế bào ở sụn khớp thì sụn khớp của chúng ta không khỏe, tổn thương tế bào miễn dịch thì sức đề kháng cơ thể không tốt, tổn thương tế bào não thì gây ra khiếm khuyết chức năng thần kinh.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau khiến tế bào bị tổn thương. Hiện nay, người ta phân ra các nguyên nhân như sau:

  • Yếu tố bên ngoài: tức là những tác động bên ngoài. Có thể là do vi khuẩn, virus hoặc các hóa chất độc hại, các vấn đề ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến cơ thể.
  • Yếu tố bên trong: đó có thể là những bất thường ở trong gen, những rối loạn về biến dưỡng hoặc là tồn tại gốc tự do quá nhiều trong cơ thể cũng sẽ gây ra tổn thương tế bào.

Ngoài hai nguyên nhân trên thì khoa học vẫn còn đang nghiên cứu thêm những nguyên nhân khác có thể ảnh hưởng đến sự tổn thương trên tế bào của chúng ta.

Tế bào còn có những ứng dụng nào trong tương lai?

Hiện nay, tế bào gốc được xem là phương pháp mới trong việc ứng dụng chữa các bệnh lý về xương khớp và tăng cường năng lượng. Như vậy, phương pháp điều trị này có thích hợp cho nhiều đối tượng hay không? Những đối tượng nào nên là người sử dụng và không nên là người sử dụng phương pháp này?

Hiện nay, tế bào gốc chủ yếu được ứng dụng tập trung vào mảng tái tạo và y học phục hồi. Tế bào gốc thường được ứng dụng trong các bệnh về suy thoái hoặc lão hóa tế bào. Tương tự các thuốc khác, việc sử dụng tế bào gốc cũng sẽ có những chỉ định và chống chỉ định cụ thể cho từng trường hợp. Về câu hỏi ai nên/ không nên sử dụng, chúng ta không có một khuyến cáo chung mà sẽ tùy theo từng mảng bệnh, tùy theo tình trạng sức khỏe của bệnh nhân mà các bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định bệnh nhân này có nên được điều trị hoặc sử dụng tế bào gốc hay không.

Ví dụ tại Việt Nam, các bệnh như thoái hóa khớp hay một số bệnh liên quan đến ung thư máu thì các bác sĩ có thể chỉ định cấy ghép tế bào gốc cho bệnh nhân bởi vì phương pháp điều trị này đã nằm trong danh mục điều trị của Bộ Y tế của ngành y tế chúng ta. Như vậy, tùy thuộc vào quốc gia, mức độ nghiên cứu, ứng dụng tế bào thì các danh mục điều trị ở mỗi quốc gia đó sẽ nhiều hay ít. Ở Việt Nam, những vấn đề nào chúng ta đã nghiên cứu rồi, có kết quả thành công thì chúng ta sẽ đưa vào trong các danh mục để chỉ định điều trị cho bệnh nhân.
Loại tế bào gốc nào thường được sử dụng trong nghiên cứu và điều trị bệnh?

Hiện nay, khoa học chúng ta tập trung nghiên cứu vào 3 loại tế bào gốc chính. Thứ nhất là tế bào gốc trưởng thành, thứ nhì là tế bào gốc phôi và thứ ba là tế bào gốc vạn năng do cảm ứng. Mỗi loại tế bào sẽ có tiềm năng ứng dụng khác nhau trong điều trị. Chính vì vậy mà chúng ta tập trung nghiên cứu vào cả 3 loại này.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại thì tế bào trưởng thành là loại tế bào gốc được nghiên cứu, ứng dụng trong điều trị và hỗ trợ điều trị trên bệnh nhân nhiều nhất. Tính đến năm 2019, trên toàn thế giới đã có khoảng 8000 thử nghiệm lâm sàng khác nhau sử dụng tế bào gốc trưởng thành trong điều trị nhiều căn bệnh khác nhau trên người.

Tế bào gốc có thể tự đào thải nếu như không phù hợp hay không?

Cơ thể của chúng ta có chức năng tự đào thải. Như vậy khi đưa tế bào gốc vào cơ thể người, chúng có tự đào thải nếu như không phù hợp hay không?

Sự đào thải tùy thuộc vào loại tế bào gốc chúng ta đưa vào cơ thể là tế bào gốc gì. Nếu chúng ta dùng tế bào gốc tự thân thì trường hợp thải loại gần như là không có bởi vì đó là tế bào của chính chúng ta nên khả năng thải loại rất thấp. Tuy nhiên trong trường hợp chúng ta dùng tế bào gốc đồng loại, nghĩa là dùng tế bào gốc của một người khác thì nguy cơ thải loại vẫn có.

Hiện nay trong việc ứng dụng tế bào gốc, người ta đặc biệt quan tâm đến loại tế bào gốc trưởng thành có tên là tế bào gốc trung mô. Nguyên nhân vì loại tế bào gốc này có nguy cơ thải loại rất thấp. Chính vì vậy nhiều công ty dược hay đơn vị nghiên cứu đã tập trung rất nhiều công sức để có thể phát triển loại tế bào gốc trung mô này thành dạng thuốc tế bào gốc “trên kệ”. Có nghĩa là khi nào chúng ta cần, bác sĩ chỉ định thì có thể dùng ngay. Sản phẩm này tạo ra sự tiện lợi, tiện ích cho bệnh nhân.

Hiệu quả thực sự mà tế bào gốc mang lại cho con người là gì? Trong tương lai chúng ta còn kì vọng chúng có thể chữa trị thêm những căn bệnh nào khác hay không?

Ngoài ứng dụng trong điều trị thì còn có thể ứng dụng tế bào gốc trong nhiều lĩnh vực khác của cuộc sống ví dụ như làm thuốc, làm mỹ phẩm, làm thực phẩm và cả trong bảo tồn các động vật quý hiếm. Trong tương lai chúng ta sẽ còn kỳ vọng nhiều hơn có thể chữa thêm những bệnh lão hóa ở thần kinh như alzheimer, parkinson. Đó là vấn đề đau đầu ở nhiều quốc gia phát triển và cả ở Việt Nam cũng đã trở thành vấn đề nghiêm trọng mà chúng ta cần phải cân nhắc.

Đăng ký tư vấn
1900 2840
0906 95 79 95
0903 76 18 76

Đặt lịch hẹn

Tư vấn miễn phí