Tế bào gốc được nghiên cứu, ứng dụng trên thế giới như thế nào?

Tế bào gốc được đánh giá là hướng nghiên cứu non trẻ nhưng đầy tiềm năng của thế kỷ XXI. Từ tế bào gốc đến công nghệ tế bào gốc là một hành trình đánh dấu bước tiến nhảy vọt của y – sinh học hiện đại với những thành tựu đáng được kỳ vọng.

Năm 1998, nhà khoa học James Thomson đã thành công phân lập được các tế bào gốc từ phôi người. Từ đó, tế bào gốc từ một nhân tố sinh học tiềm ẩn dần dần lộ diện và thể hiện tiềm năng to lớn của mình cho đời sống con người.

Một trong những ứng dụng được nhiều người quan tâm nhất là điều trị dựa trên tế bào, hay còn gọi là Y học tái tạo ứng dụng từ cấp độ phân tử đến tế bào, mô và cơ quan. Hầu hết các căn bệnh thông thường hiện nay đều có nhiều khả năng điều trị thành công nhờ sử dụng tế bào gốc.

Tạo tế bào gốc phôi người bằng cloning

Tế bào gốc phôi được tạo ra bằng phương pháp cloning

5/2013, TS. Shoukhrat Mitalipov và cộng sự tại Đại học Khoa học và Sức khỏe bang Oregon (Hoa Kỳ) đã thành công trong việc tạo ra tế bào gốc phôi chuyên biệt cho bệnh nhân bằng phương pháp cloning. Phương pháp cloning còn có tên gọi khác là chuyển nhân tế bào sinh dưỡng với thành tựu ban đầu bắt nguồn từ việc tạo ra cừu Dolly vào năm 1996. Trong nghiên cứu này, tế bào sinh dưỡng từ mô của cơ thể được dung hợp với tế bào trứng bị loại nhân. Tế bào trứng này tái lập chương trình DNA của tế bào sinh dưỡng về lại giai đoạn phôi ban đầu. Tế bào này được thu nhận và nuôi cấy để trở thành dòng ổn định có đặc điểm vật liệu di truyền giống với tế bào sinh dưỡng ban đầu và có thể biệt hóa thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể.

Nhóm nghiên cứu của TS. Mitalipov không phải là nhóm đầu tiên tạo ra dòng tế bào dùng phương pháp chuyển nhân tế bào sinh dưỡng. Tuy nhiên, họ là những nhà khoa học đầu tiên tạo được dòng tế bào này với tế bào trứng ban đầu bị loại nhân. Tuy có xảy ra vài sai sót nhưng các nhà nghiên cứu trên thế giới đều có những nhận định tích cực ghi nhận thành quả và tâm huyết của Mitalipov. Từ thành tựu này, chúng ta có thể nghĩ về một tương lai đầy tươi sáng có thể điều trị các bệnh hiểm nghèo sử dụng liệu pháp tế bào gốc.

Thử nghiệm lâm sàng đầu tiên sử dụng liệu pháp tế bào gốc vạn năng cảm ứng

Tế bào gốc vạn năng cảm ứng với nhiều tiềm năng trong việc điều trị bệnh

Tế bào gốc vạn năng cảm ứng (iPS) đang trở thành mối quan tâm của các nhà khoa học hàng đầu bởi tiềm năng ứng dụng rất lớn trong y học tương lai. Năm 2012, giải Nobel về Y Sinh học đã được trao cho hai nhà khoa học với công trình tạo ra tế bào iPS. Xét về khía cạnh khoa học và đạo đức, nghiên cứu sử dụng iPS đang dần thay thế hoàn hảo nghiên cứu về tế bào gốc phôi.

Ở Nhật Bản, vào năm 2013, Bộ Sức khỏe, Lao động và Bảo trợ xã hội đã phê chuẩn kế hoạch tiến hành điều trị thử nghiệm lâm sàng sử dụng liệu pháp tế bào gốc vạn năng cảm ứng. Đây được xem là thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên thế giới sử dụng loại tế bào gốc này.

Nhà nghiên cứu Massayo Takahashi tại Trung tâm Sinh học phát triển (Nhật Bản) đã công bố những tiến bộ trong nghiên cứu cận lâm sàng điều trị thoái hóa điểm vàng ở mắt người cao tuổi. Cách điều trị mới được đề xuất là phẫu thuật để loại bỏ những vùng mạch máu bất thường tại võng mạc. Sau đó chuyển đổi tế bào da của bệnh nhân thành tế bào biểu mô sắc tố võng mạc mắt. Cuối cùng là cấy ghép các tế bào này vào vùng võng mạc đã được phẫu thuật. Với phương pháp này, bệnh nhân có thể an tâm vì sử dụng tế bào tự thân từ chính cơ thể, tránh được hiện tượng thải loại miễn dịch.

Thị trường liệu pháp tế bào gốc

Nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc đang là ngành nghiên cứu rất được quan tâm

Hầu hết các sản phẩm của liệu pháp tế bào gốc hiện nay đang tiến hành trên tế bào gốc trung mô (MSC). Cấy ghép tế bào gốc trong điều trị bệnh về xương đang phát triển nhanh với doanh số khoảng 600 triệu USD vào năm 2015.

Trên thế giới hiện nay đang có rất nhiều sản phẩm MSC đang tiến dần đến những bước thử nghiệm lâm sàng cuối cùng để được cấp phép trở thành liệu pháp chữa trị. Một trong số đó có thể kể đến như: Ixmyelocel-T chữa trị thiếu máu chi cục bộ, StemEx chữa bệnh rối loạn về máu, MyoCell và C-Cure chữa suy tim.

Theo số liệu từ Visiongan vào năm 2011, giá trị của các liệu pháp tế bào gốc đạt 2,7 tỉ USD. Ngoài ra, các sản phẩm lưu trữ trong ngân hàng tế bào gốc cũng đạt 2,6 tỉ USD. Liệu pháp này đang phát triển nhanh chóng trên mọi phương diện. Theo ước tính vào năm 2016 sẽ đạt ngưỡng 8,8 tỉ USD, tốc độ tăng trưởng là 10,6% trong giai đoạn 2011-2016).

Nguồn: Báo cáo Phân tích xu hướng công nghệ, Chuyên đề Tế bào gốc và tiềm năng ứng dụng của Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ TP.HCM (8/2013)

Đăng ký tư vấn
1900 2840
0906 95 79 95
0903 76 18 76

Đặt lịch hẹn

Tư vấn miễn phí